[Startup] Lời khuyên từ IDGVV: “Đam mê và tư duy giải quyết vấn đề là điều startup cần phải có”


Khởi nghiệp Việt Nam hiện nay đang chứng kiến sự ra mắt của rất nhiều các startup và founder mới, cũng như sự lớn mạnh của các startup Việt trên quy mô toàn cầu. Nhìn nhận lại những thành công và quãng đường các startup Việt đã đi, Tech In Asia đã có buổi nói chuyện với anh Nguyễn Hồng Trường, Phó chủ tịch quỹ đầu tư mạo hiểm IDG Ventures Vietnam, về tình hình khởi nghiệp cũng như các nhà khởi nghiệp Việt Nam hiện nay.

idjvv-techinasiaVN

Anh có nhận xét gì về các nhà khởi nghiệp Việt Nam hiện nay?

Các nhà khởi nghiệp Việt Nam hiện nay có hai đặc điểm chính. Thứ nhất, họ là những người rất có hoài bão, rất có quyết tâm, điều tối quan trọng mà một nhà khởi nghiệp cần có. Bởi khởi nghiệp là rất khó khăn, phải bắt đầu từ hai bàn tay trắng, phải có hoài bão, có quyết tâm sắt đá thì mới có thể khởi nghiệp được.

Đặc điểm thứ hai là họ có những thuận lợi hơn so với những nhà khởi nghiệp giai đoạn trước – cách đây 5 năm. Giai đoạn hiện nay, họ có nhiều cơ hội tiếp cận với thông tin hơn, và có cơ hội học hỏi được từ các startup Việt Nam và thế giới, học được từ thành công, thất bại của các startup ấy. Và họ cũng có được sự hỗ trợ tốt hơn so với giai đoạn trước.

Nhưng kèm với những thuận lợi này thì họ cũng phải đối mặt với thách thức, đó là thách thức về thị trường. Giai đoạn trước, trước đây thị trường rộng lớn, chưa có ai làm, khai thác. Đến thời điểm hiện nay thì cục diện thị trường đã tương đối được xác lập rồi. Ở mỗi lĩnh vực đều đã có những nhà khổng lồ thống trị, và vì thế việc tạo ra được một sản phẩm đột phá là không hề đơn giản.

Vậy theo anh, để thành công thì một nhà khởi nghiệp cần có những yếu tố gì?

Yếu tố cơ bản nhất, cũng là điều kiện cần, là nhà khởi nghiệp phải có hoài bão và quyết tâm. Có rất nhiều con đường dẫn đến thành công, nhưng khác với các ngành các lĩnh vực khác, để thành công trong ICT thì nhà khởi nghiệp phải có một hoài bão và quyết tâm rất sắt đá, phải biết luôn nhìn về phía trước. Đó là tinh thần doanh nhân. Nhưng đây cũng như là 1 cái bẫy. Nếu chỉ có hoài bão, quyết tâm mà lại thiếu đi tầm nhìn đúng đắn thì đó chỉ là quyết tâm mù quáng và không đi đến đâu cả. Đó là cạm bẫy cơ bản đối với những người làm khởi nghiệp, làm doanh nhân.

Còn điều kiện đủ là các nhà khởi nghiệp phải tạo ra được sản phẩm phù hợp với thị trường và phù hợp với con người họ. Thiếu một trong hai đều không được. Sản phẩm phải phù hợp với thị trường thì mới có thể có sức sống. Sản phẩm có thể phù hợp với thị trường hiện tại hoặc thị trường tương lai, nhưng nó phải phù hợp, và phải xuất phát từ nhu cầu của thị trường.

Điều thứ hai là sản phẩm phải phù hợp với con người của doanh nhân. Ví dụ như một doanh nhân có sở trường là A mà cứ cố theo đuổi xu hướng thời thượng là B thì sẽ không bao giờ thành công. Họ phải có sự lựa chọn, phải hi sinh những cơ hội không phù hợp với mình.

Có những tính cách nào mà nhà khởi nghiệp cần có?

Nhà khởi nghiệp là người lãnh đạo, và họ phải có được khả năng tập hợp con người và có được sức ảnh hưởng lớn. Đó là yếu tố quan trọng nhất để có thể truyền tải được tầm nhìn và mục tiêu của mình đến với tất cả các thành viên trong đội ngũ, đến với khách hàng, đến với đối tác, như vậy mới đảm bảo được thành công.

yếu tố này lại càng quan trọng hơn trong lĩnh vực dot com. Bởi trong dot com thì yếu tố rủi ro mạo hiểm là cao hơn so với các lĩnh vực khác. Một số mô hình phát triển sản phẩm khá phổ biến trong giới dotcom đòi hỏi một thời kỳ tương đối dài (từ 3-5 năm) sẽ không có lợi nhuận Sức ép ấy là rất lớn, và điều mà founder cần giải quyết là bài toán “Làm thế nào để vượt qua sức ép ấy mà vẫn gìn giữ được đội ngũ và tạo động lực cho đội ngũ của mình?”.

Founder các công ty thành viên của IDG đều có chung đặc điểm ấy. Mỗi founder có một tính cách khác nhau, người mềm mỏng, người quyết liệt, nghiêm khắc… nhưng tất cả đều có khả năng thu hút người khác. Họ đam mê, nhiệt huyết với công ty của mình và họ đều tạo ra tấm gương cho những người xung quanh noi theo. Bản thân họ cũng là những người dám thừa nhận sai lầm, và họ có được cái đặc trưng của ngành này là không tạo khoảng cách với bất kỳ một người nào trong hệ thống. Khoảng cách giữa một người tổng giám đốc với một người nhân viên là không xa, họ đều sẵn sàng bỏ cả cuộc họp để nói chuyện với nhân viên, truyền nhiệt huyết và tầm nhìn của mình cho nhân viên. Họ rất chú trọng đến con người.

Theo anh thì một founder có cần phải có kỹ năng sales không? Có phải các founder chuyên về kỹ thuật sẽ gặp bất lợi hơn?

Đó là một hiểu nhầm lớn. Kỹ năng sales chỉ là một yếu tố bổ sung chứ không phải yếu tố quyết định. Có thể nhìn các tên tuổi lớn trên thế giới như Google, Facebook, Yahoo, Microsoft, các founder của họ có thể có khả năng ăn nói, nhưng xuất thân của họ đều là những người đam mê kỹ thuật. Chính đam mê ấy tạo ra khả năng sales cho họ. Việc đầu tiên không phải là họ sales sản phẩm, mà là sales tầm nhìn, ý tưởng của mình với các cộng sự để cùng nhau tạo nên sản phẩm, và tự sản phẩm ấy sẽ sales họ chứ không tùy thuộc vào kỹ năng sales.

Các founder nên đam mê với sự lựa chọn của mình, và sáng suốt với lựa chọn ấy, để nó phù hợp với thị trường và với chính bản thân, thì lúc ấy tự nó sẽ sales được, chứ kỹ năng sales không giải quyết được vấn đề.

Anh cho rằng phải bao lâu nữa khởi nghiệp Việt Nam mới có được những sản phẩm quy mô tầm cỡ thế giới?

Khi khởi nghiệp, các nhà khởi nghiệp nên đặt câu hỏi là “Tôi có thể làm gì để thay đổi thế giới?”. Câu hỏi ấy nghe có vẻ lớn, nhưng thực sự lại không lớn. Những người khởi nghiệp đều muốn tạo ra sự khác biệt, muốn đem lại sự thay đổi, muốn làm cho thế giới thực tại tốt đẹp hơn nhờ dịch vụ mà họ đem lại, dù chỉ là bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Tất cả những nhà khởi nghiệp lớn mà chúng ta thấy đều bắt đầu bằng việc trả lời câu hỏi:“Tôi có thể làm gì để làm cho hiện thực tốt hơn?”. Sau khi làm được điều ấy, và làm đủ tốt thì tự nhiên nó sẽ trở thành quy mô toàn cầu, chứ không nhất thiết phải nhắm ngay vào thị trường thế giới.

Hiện nay, cũng đã có một số sản phẩm, dịch vụ của Việt Nam có định hướng vào những thị trường rộng hơn Việt Nam, đã có nhiều nhà khởi nghiệp của chúng ta tạo ra những sản phẩm bán được ở nước ngoài, tiêu biểu nhất là ứng dụng di động. Cũng có nhiều doanh nghiệp do các sáng lập viên người Việt Nam tạo nên và định hướng tới thị trường toàn cầu. Nhưng dù vậy thì bản chất những điều họ làm vẫn là trả lời câu hỏi: “Làm gì để thế giới tốt đẹp hơn?”. Ví dụ như Misfit Wearables, mục tiêu của họ không phải là ra toàn cầu, mà là tạo ra những sản phẩm hỗ trợ cho sức khỏe, tạo ra những công cụ bổ trợ cho chế độ tập luyện của con người. Những điều họ làm là để giúp cho thực tại tốt hơn, rồi sau đó mới đến toàn cầu.

Vậy nên, nếu đặt ra bài toán khởi nghiệp Việt Nam có được những sản phẩm quy mô toàn cầu thì không phải là bài toán bây giờ. Khởi nghiệp Việt Nam cần một thời gian tích lũy dài hơn nữa, sau đó tự nhiên câu chuyện ấy sẽ đến.

(Biên tập bởi Sơn Trần)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s