[Dev tip] CQRS+Event Sourcing Messaging Patterns

This post is partially related to my previous blog post about Rewind and Gorewind.

Designing a decoupled, message based, system based on the CQRS pattern together with event sourcing require some thought. Since I’ve been thinking about it for a while now, I thought I’d share some thoughts so far.

CQRS

First let’s think about the way information conceptually flows in a CQRS system:

Client issuing a command -> Command -> Command Handler -> Event -> Event Listeners/Projections

For now, we are not dealing with event sourcing and an event store.

Some definitions that will bring this blog post forward:

Command
A data structure instance with a command name in imperative, ex.CreateBlogPost. Most certainly it contains additional parameters such as URL for the blog post and it’s text body.
Command Handler
The architectural instance that receives commands, checks their validitity and converts the command to an event. A command handler is optimized for fast validation/writes. If a command is valid, it is then published to all the event listeners that are interested in the event. It can also publish errors as events. SeeAsynchronicity and feedback loops. A command handler also guarantees that only a single command can modify an aggregate root concurrently.
Event
Most of the times, an event is the result of a command [1] [2] and is named as command, but in past tence. Example: BlogPostCreated. It is be debatable whether a single command can yield at most one event of it’s allowed to yield multiple ones.
Event Listener
An architectural instance that receives events and does something with them. The most common case is to create a projection (for example, of blog posts) that quickly can be queried. In terms messaging event listeners are usually simply subscribers in a pubsub setup.
[1] There are special cases when this is untrue. For example, Sagas might introduce events without a command.
[2] See also Asynchronicity and feedback loops.

Asynchronicity and feedback loops

The information flow above does not show any feedback loop back to Client issuing a command. The CQRS pattern leaves that feedback loop to the implementer. So the question is how should a client know whether a command succeeded or not?There are different paths an implementer can choose:

Case 1: Command feedback by synchronous validation.. The command-issuing client sends its command to a command handler. It then waits for the command handler to return with “Accepted” or “Failed: <Reason>”. This solution is probably the simplest and that CQRS beginners are most comfortable with since it is similar to how validation commonly is done through HTTP API calls. The downside is that it is synchronous, pushing commands might take longer time. More so, there’s the choice of having another dependence or not.

Case 2: Command feedback by forward event. The command-issuing client sends its command to a command handler. It immediately receives a “Command received” response. The command handler later validates the command. If validation passes it generates the expected event(s). If the validation fails, an error event (ex.BlogPostCreationFailed) is published. The client UI can later decide to poll/query for command status, or even have the command state pushed out to it (if possible).

To be able to query whether a command failed or succeeded the client need to have a unique ID for the command. This can be generated either by the client or the command handler. The latter obviously will require some feedback loop back to client on command invocation. A basic UUID will suffice.

Case 3: Command feedback by silence. The command-issuing client sends its command to a command handler. It immediately receives a “Command received” response. In the case of blog post creation, a new blog post will show up when the client queries the system for all blog posts. If blog creation failed, a new blog post will obviously not show up. The downside of this case is that the client has no idea to knowwhat went wrong.

Case 4: Command feedback through a separate workflow. In the case of using event sourcing, events are persisted. If the command-issuing client is one that might trigger a lot of errors, you might not want to generate error events in fear of a client generating massive amounts of validation errors and filling up the event store. To remedy this, one approach would be to create a separate asynchronous pipeline for validation errors. An idea would be to populate a cache with validation errors and invalidate them with a TTL.

There is nothing that says the above cases are mutual exclusive. In fact, they can be combined, but as always there will be an increase in complexity.

Who is “Client issuing command”?

Case 4 above brings up another question; who is “client issuing command”?.

If the client is a customer that creates issues commands through an API, we should probably expect more validation errors. Customers usually don’t have as much domain knowledge as the upstream systems’ owner.

If the client is simply your own web application’s reaction to an HTTP request, basic validation can be done in the web application that catches 99% of all validation errors. The downside of this is that validation logic will partially have to be doubly implemented. If a two tier validation is implemented, simply dropping invalid commands (case 3) might definitely be an option.

A variation of having a web application is to have a GUI that only enables commands that are possible. Maybe the GUI hinders a user to change title of a blog post unless a blog is actually selected. If the GUI prohibits 99% of the validation errors, case 3 might again be a good candidate.

A common CQRS question is also how errors immediately are presented when a command is issued. The common answer is; They don’t. Many CQRS proponents argue that 99% of commands will go through, and a GUI should simply expect that blog post was published. There are multiple ways to later tell the user something went wrong. For web applications, some would argue that the user might as well simply reload the webpage to update the latest blog posts if something goes wrong. There’s a lot to say about asynchronous UI, but I think I’m going leave it at that for now.

Event Sourcing

Adding event sourcing to a CQRS pipeline makes things look something like this:

Client issuing a command -> Command -> Command Handler -> Event -> Event Store -> Event Listeners/Projections

where an event store persists all events to disk and makes them queryable.

Most commonly, an event store also handles groups of events so that they can be grouped based on aggregate root. This makes it possible to quickly get up to speed with a certain aggregate root instead of reading through all events historically.

In Asynchronicity and feedback loops we talked about the feedback loop of command validation. Event sourcing brings another architectural decisions to the table when it comes to feedback loop from the event store:

Failing disk writes

Previously we’ve only dealt with the fact that network could go down. Luckily ZeroMQ makes sure that either a messages delivered once fully, or not at all.

However, introducing an event store yields a new set of issues; writing an event store to the disk can fail because the disk is full, or because it’s broken.

State (in)consistencies and life cycles

Before we talk about about feedback loops we need to talk about state in a CQRS/event-sourced system. Generally state is stored in the following parts:

Event handlers/projections
Receives events and builds state (performing a left fold of the events). This state is used for querying and can be thrown away to be rebuilt. This is the most recyclable state there is.
Event store
Stores all events. Receives events from command handlers.
Command handlers
Stores state that is required to make fast validation.

From what I’ve understood, an event store is supposed to be the primary source of truth for an event sourced system. I’ve been fond of this idea because it allows for event and command handlers to have short lifecycles and come and go by demand, while the central event store can sustain long slow lifecycles.

Interestingly, there is little online documentation on how command handler state is handled in an event sourced CQRS system. So, here are some of the different design choices that I’ve been considering:

Case 1: No dependence. Event handlers persists their state fully separate from the event store. If anything goes wrong with events being persisted, event handler state and event store might become inconsistent. This is an inconsistency that might be hard to correct.

Also, if command handlers in case 1 uses a relational database, we are back to where we started with trying to avoid heavy schema migrations on system upgrade.

Case 2a: Command handler builds state from event stores published events.Under the assumption that an event store only published events that have been persisted, this means that event handler state always will be consistent with the event store. It will also allow command handlers to easily be upgraded, and easily be sharded if needed.

There are two downsides with the solution; Firstly, just like with case 3 no error will be published by the event store in case something failed. Choosing a good timeout will be hard/impossible. Secondly, a command handler will have to incorporate locking strategies to not allow two commands to pass through before the first command’s equivalent event comes back.

Case 2b: Command handler builds state from their generated events. This, too, assures command handler and event store will be consistent, are easily upgraded and sharded if needed. If combined with synchronous write commands to the event store, the event store can respond with “written” or “error”. This makes it possible for the command handler to know whether it should apply the event to its internal state or not.

(Go)Rewind’s implementation

Rinat Abdullin, a big CQRS proponent, hinted that most his code uses async communication as much as possible. Still, I decided to stick to synchronous writes (case 2b) to the event store for simplicity. Asynchronicity could be added to the write client within if needed, I thought.

Heck, rereading this blog post I notice it’s a bit unstructured. I hope you get the point, though! Feel free to make comments below. I’d love to hear you input on this.

http://jensrantil.github.io/cqrsevent-sourcing-messaging-patterns.html

[Technology] Apple đang tham gia một cuộc chiến mà hãng không thể thắng với Messages?

iMessage. ​

Tại buổi thuyết trình của mình trong khuôn khổ sự kiện WWDC mới diễn ra, Apple đã nói rằng “Messages là ứng dụng được sử dụng thường xuyên nhất trên iOS“. Với những tính năng mà hãng vừa bổ sung cho dịch vụ nhắn tin này, Apple đã cho thấy rõ rằng hãng sẽ tiếp tục duy trì sự thường xuyên đó, thậm chí đẩy nó lên một mức cao hơn. Messages giờ đây sở hữu nhiều tính năng hấp dẫn không thua kém gì những dịch vụ nhắn tin Over-The-Top (OTT) như Zalo, WhatsApp, Viber, Snapchat, Facebook Messenger cùng hàng loạt tên tuổi lớn nhỏ khác.

Messages giờ đây không chỉ cho phép chúng ta nhắn tin mà còn gửi những đoạn thu âm ngắn giữa nhiều người dùng với nhau, giống Zalo, WhatsApp và Facebook Messenger. Những tin âm thanh hoặc video gửi lên Messages sẽ tự động biến mất sau một khoảng thời gian nhất định trừ khi người dùng nhấn nút “Keep”, một tính năng đã từng có mặt trên Snapchat. Chưa hết, giống Path, bạn có thể chia sẻ địa điểm của mình, và giống như Moped, bạn có thể xem danh sách những hình ảnh đã chia sẻ bên trong cuộc hội thoại. Nói cách khác, Apple đã gom nhiều tính năng nổi bật của các đối thủ và đưa hết vào Messages, giúp cho dịch vụ này trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Bên cạnh đó, hãng còn thêm vào những các thao tác mà chúng ta hay thấy ở các app OTT, ví dụ như việc chạm để ghi hình, chạm và giữ nút ghi âm để gửi tin voice, trượt ngón tay để gửi tập tin… Với những nước đi như thế này, Apple đã chứng minh cho thế giới rằng họ không chỉ đề cao những tính năng xã hội mà còn chú ý đến những cách thức thiết kế giao diện người dùng phổ biến và sẵn sàng áp dụng chúng nhanh nhất có thể.

Messages.PNG
Chưa hết, giờ đây người dùng iOS 8 còn có thể trả lời tin nhắn mà chẳng cần phải mở khóa điện thoại. Chỉ bằng việc đưa điện thoại lên tai, bạn có thể nghe các tin nhắn giọng nói từ bạn bè, sau đó trả lời lại mà không cần đụng ngón tay vào màn hình. Những cải tiến với khả năng tự động gợi ý từ của bàn phím ảo cũng là một thứ thu hút bởi nó sẽ tự động học văn phong của người dùng trong quá trình sử dụng, và văn phong này chắc chắn khác với khi viết email. Như lời của Apple thì “giọng văn của bạn trong một bức thư có lẽ sẽ khác với giọng văn dùng trong lúc chat”. Những sự tích hợp này hiện mới chỉ xuất hiện trong các ứng dụng của Apple, trong trường hợp này là Messsages, giúp hãng có được lợi thế về mặt tiện ích so với các đối thủ.

Thực sự mà nói thì những tính năng như thế này cũng rất dễ để sao chép giữa các ứng dụng với nhau. Như cách mà người ta thường nói thì thời đại này là “tôi lấy của anh, anh lấy của tôi”, nhất là trong thị trường phần mềm.

Trong khi đó, từ năm 2007 đến nay ứng dụng Messages gần như chẳng thay đổi gì so với lần đầu tiên nó xuất hiện trên iPhone, mãi đến WWDC năm nay chúng ta mới được chứng kiến Apple đem hàng tá những đặc điểm từ các đối thủ lên Messages. Điều này cho thấy rằng Apple đang suy nghĩ khác đi về việc nhắn tin, và có lẽ đây cũng là lần đầu tiên hãng tự đặt ra câu hỏi về những gì có khả năng làm cho Messages trở thành ứng dụng được xài nhiều nhất trên điện thoại.

Tuy nhiên, Messages có một nhược điểm chết người, và cũng là điểm yếu lớn nhất khiến Messages thua kém so với các đối thủ: không hỗ trợ đa nền tảng. Dịch vụ nhắn tin hiện chỉ mới hoạt động trên OS X và iOS, còn người dùng Windows, Windows Phone, Android thì xin chia buồn. Trong khi đó, Viber, Zalo, WhatsApp, Facebook Messenger… đều đã có app cho rất nhiều hệ điều hành khác nhau, thậm chí một số còn cung cấp giao diện nền web để truy cập dễ dàng hơn từ mọi thiết bị. Có thể ở Mỹ, nơi iPhone có thị phần lớn, Messages sẽ thành công, nhưng còn ở nhiều nơi khác trên thế giới thì không như thế. Vì sao người dùng lại chọn một dịch vụ mà không chắc rằng bạn bè của mình ai ai cũng có thể xài được? Tại sao họ không sử dụng những app đa nền tảng khác có phải là dễ dàng hơn không?

Từ trước đến nay Apple có truyền thống đó là không cung cấp ứng dụng của mình cho các nền tảng đối thủ, nếu có thì chỉ ưu ái cho mỗi iCloud với phần mềm đồng bộ dành cho Windows mà thôi. Chính vì thế, khó có khả năng Apple sẽ cung cấp ứng dụng Messages cho Android, Windows Phone hay Windows, mà nếu có đi nữa thì thời gian từ đây đến đó cũng còn rất rất lâu.

Nói cách khác, dịch vụ nhắn tin chỉ hỗ trợ cho một hệ sinh thái duy nhất thì không thể nào thắng được. Thứ mà người dùng cần đó là sự tiện lợi, là khả năng kết nối với nhiều bạn bè nhất có thể, là khả năng nhắn tin và đảm bảo đầu bên kia nhận được nội dung. Dù cho Messages có nhiều tính năng hay tới cỡ nào, giao diện có hấp dẫn đến đâu Apple cũng không thể nào thắng được nếu chỉ quyết tâm cung cấp dịch vụ cho OS X và iOS. Còn nếu kiên trì đi theo còn đường này, hãng sẽ phải làm nhiều hơn là việc bổ sung tính năng mới để có thể cứu lấy tham vọng về ứng dụng nhắn tin của mình.

Tham khảo: The Verge

[Discovery] Tên cô ấy là Cortana. Cô ấy là một phần mềm có tính cách của con người

[​IMG] ​

Cô ấy được tạo ra để mô phỏng lại chức năng của một trợ lý ngoài đời. Cô ấy là thành quả của hai năm miệt mài làm việc của đội ngũ bao gồm các kĩ sư, nhà khoa học lẫn quản lý sản phẩm. Cô ấy có nguồn gốc từ một trò chơi điện tử. Cô ấy cũng là lời đáp trả của Microsoft với Apple Siri và Google Now. Cô áy là một thực thể trí tuệ nhân tạo và cô rất tự hào về điều đó. Cô ấy chính là Cortana.

Thật là lạ khi nói về một phần mềm trên smartphone mà lại dùng từ “cô ấy”, nhưng chính yếu tố con người đó là thứ mà Microsoft đang theo đuổi đối với cô trợ lý mới của mình dành cho Windows Phone. Cortana thực chất là tên của một nhân vật trong series game Halo nổi tiếng, và cũng như trong trò chơi, cô trợ lý này có thể đưa ra những ghi chú, nhận mệnh lệnh, hiển thị sự kiện lịch, nhắc nhở và hơn thế nữa. Tuy nhiên, thứ giúp cho Cortana thật sự khác biệt, và cũng là điểm mà Microsoft đang đặt cuộc vào, chính là khả năng đối thoại với người dùng, tương tự như khi hai con người nói chuyện với nhau. Microsoft gọi khả năng đó là “chit chat”. Trừ Siri của Apple, Cortana là tính năng trợ lý duy nhất trên smartphone được tích hợp một tính cách của riêng mình.

Tự tin, quan tâm, trung thành, hữu ích, nhưng không hống hách: đây chỉ là một trong số những từ mà Susan Hendrich, quản lý dự án chịu trách nhiệm mảng tính cách của Cortana, dùng để mô tả về tác phẩm của nhóm. “Cô ấy rất ham thích học hỏi và đôi khi cũng vui vẻ lắm, lâu lâu lại pha trò trong câu trả lời của mình. Cô ấy tìm kiếm những điểm chung, nhưng công việc của cô ấy chính là trợ lý”. Với tất cả những điểm trên, nếu những người nào mới nghe qua lần đầu thì đều tưởng rằng Hendrich đang mô tả một con người, và đó cũng là mục đích cuối cùng mà Hendrich cùng nhóm của mình muốn đạt được: tạo ra một sản phẩm trí tuệ nhân tạo với các tố chức của một con người!

Cortana_Windows_phone_microsoft_4. ​

Nhìn rộng ra, quyết định của Microsoft trong việc kết hợp Cortana với tính cách riêng chính là để “cô ấy” trở nên gắn bó hơn với người dùng. “Chúng tôi đã thực hiện vài cuộc nghiên cứu và phát hiện rằng người ta thích tương tác với trí tuệ nhân tạo khi nó giống với con người”, Hendrich nói. Để minh chứng cho điều đó, Hendrich lấy ví dụ về người bà của mình khi sử dụng chiếc máy hút bụi Roomba: “Bà đặt tên và tính cách cho một đối tượng không chuyển động, và điều đó mang lại cho bà niềm vui”. Đó cũng là thứ mà Microsoft muốn người dùng Windows Phone cảm thấy khi tương tác với Cortana trên chính thiết bị của mình.

Bởi vì nhiều tính năng chính của Cortana phỏng theo một người trợ lý riêng (ví dụ: gọi điện, đặt lịch, nhắc nhở…), nhóm quyết định phải đưa việc phát triển Cortana lên một cấp độ cao hơn. Thế là nhóm đã phỏng vấn nhiều người trợ lý thật sự ngoài đời để xem công việc của họ ra sao, những tố chất nào họ cần có, họ tương tác với các ông chủ như thế nào và điều gì khiến họ thành công. “Việc này giúp chúng tôi hiểu được cách mà con người đảm nhận vai trò trợ lý”, Hendrich nói. Những cuộc phỏng vấn này cũng được ghi lại bằng video để làm nguồn tư liệu mà nhóm có thể sử dụng để tham khảo về sau.

Cortana_Windows_phone_microsoft_3. Bốn thành viên chủ chốt trong nhóm Cortana​

Bên cạnh việc liên hệ với con người theo một cách tự nhiên, Microsoft nhận ra rằng Cortana cũng cần phải vui nữa. Thực chất, những nghiên cứu của công ty cho thấy rằng khoảng 40% lượt tương tác với trí tuệ nhân tạo là thông qua việc “chit chat”. Như lời Hendrich giải thích: “Nếu bạn có một cô trợ lý và bạn bước vào văn phòng, bạn sẽ nói chuyện với họ trước. Bạn không bắt đầu bằng việc mở các email quan trọng trước và làm hỏng cả ngày của mình”.

Chit chat với Cortana có thể bao gồm việc tán gẫu thông thường cho đến truy vấn thông tin. Bạn có thể yêu cầu cô ấy kể cho mình nghe một câu chuyện cười và cô ấy sẽ đáp lại. Nếu bạn hỏi cô ấy bao nhiêu tuổi, cô ấy sẽ nói “tôi không biết làm sao để xác định tuổi carbon của Internet”. Microsoft thậm chí còn đưa vào biểu tượng chiếc kẹp giấy quen thuộc (Clippy) dưới một tính năng ẩn (gọi là Trứng phục sinh) để gợi lại tính năng trợ giúp vui vẻ của Word một thời. Những tính năng nghe có vẻ đơn giản này thực chất lại là một sự thành công của Microsoft. Nếu Cortana có thể khiến bạn cười, nhiều khả năng bạn sẽ sử dụng phần mềm hết lần này đến lần khác. Ít nhất, đó là thứ mà Microsoft hi vọng.

Cortana_Windows_phone_microsoft_1. Các thành viên trong nhóm Cortana đang ngồi nói chuyện với nhau​

Và nếu như bạn nghe giọng Cortana quen quen thì bởi vì một phần của giọng nói đó được thu bởi Jen Taylor, người đã lồng tiếng cho nhân vật Cortana trong game Halo. Microsoft hiện đang tổng hợp nhiều nguồn giọng nói khác nhau cho tính năng này, nhưng Taylor vẫn chiếm một phần lớn trong những đoạn chit chat mà bạn nghe thấy từ chiếc điện thoại của mình, và tỉ trọng này sẽ còn tăng theo thời gian. Mặc dù giọng của Cortana vẫn chưa thật tự nhiên nhưng nó đã giúp người dùng cảm thấy “thật” hơn.

Trong một cuốn sách viết bởi Clifford Nass, giáo sư đại học Stanford chuyên về tự động hóa – robot, người ta có xu hướng đối xử với máy móc, nhất là những thứ có tính chất giống con người, tương tự như cách họ đối xử giữa người với người trong xã hội. Chiếu theo lý lẽ đó, một sản phẩm trí tuệ nhân tạo với giọng nói truyền cảm, cách pha trò hài hước và biết cách đưa ra những lời tích cực thì sẽ có hiệu quả mạnh hơn những gì chúng ta nghĩ.

Microsoft đang chuẩn bị mang Cortana ra “nước ngoài”, đặc biệt là đến Anh và Trung Quốc, chứ không chứ không chỉ loanh quanh ở Mỹ như hiện nay. Tuy nhiên, điều này cần đến một nỗ lực cực lớn nhằm bản địa hóa ngôn ngữ tại quốc gia mà Cortana sắp xuất hiện. “Có một nhóm ở Trung Quốc đang tìm cách kết hợp những giá trị cốt lõi của Cortana và chuyển thể nó, không chỉ dịch từng chữ, mà phiên dịch cả một tính cách”, Harrison nói. Ngay cả người lồng tiếng ở nước ngoài cũng sẽ khác. Có thể Taylor có kinh nghiệm và được yêu thích khi nói thay cho Cortana tại Mỹ, nhưng ở Trung Quốc thì người ta cần một chất giọng “nghe như là đang cười”.

Cortana_Windows_phone_microsoft_2. Joe Belfiore – người chịu trách nhiệm chính cho Microsoft về mảng Windows Phone – đứng trên sân khấu giới thiệu Cortana hồi đầu tháng 4 vừa rồi​

Microsoft tiết lộ thêm rằng họ đang lên kế hoạch để cập nhật Cortana hai lần mỗi tháng, chưa kể những sự kiện đặc biệt có thể diễn ra và khi đó thì chúng ta sẽ thấy nhiều tính năng hơn được bổ sung trong thời gian ngắn hơn. Hendrich nói nhóm của ông cũng đang tìm cách đưa ra những bản update không theo chu kỳ “dành cho những thứ cần kịp thời, khẩn cấp hoặc cực kì tiêu cực”. Điều này sẽ giúp Cortana bắt kịp với những sự kiện, những xu hướng mới ví dụ như khi có Olympics chẳng hạn. Và bởi vì việc cập nhật Cortana là ở trên server, Microsoft có thể nhanh chóng đưa những đoạn lồng tiếng và đẩy xuống máy người dùng khi Cortana được kích hoạt. Người dùng sẽ không phải tự mình update máy.

Nói tóm lại, cuối cùng Microsoft cũng đã đuổi kịp hai đối thủ lớn của mình đó là Siri và Google Now sau ba năm trời. Trong lúc Hendrich và Harrison tìm cách cho Cortana đi “xuất ngoại” thì Microsoft tiếp tục bận bịu với việc làm cho cô ấy sở hữu nhiều hơn những đặc điểm của con người, và cũng để cô ấy trở nên cưực kì liên quan đến cá nhân người sử dụng thiết bị. Chúng ta hãy chờ xem Cortana sẽ chứng tỏ được năng lực của mình như thế nào trong tương lai nhé.

Nguồn: Engadget

[Technology] Chiếc taxi không gian mới của trùm công nghệ Elon Musk

Nếu như trước đây chúng ta chỉ thấy những phi thuyền không gian nhỏ gọn trong truyện tranh viễn tưởng thì nay chúng ta có thể chiêm ngưỡng chúng tại Hawthorne, California. Phi thuyền Dragon V2 (Version 2) sản xuất bởi tập đoàn công nghệ thám hiểm không gian SpaceX có thể đi lên trạm vũ trụ quốc tế và tự hạ cánh tại bất cứ đâu trên trái đất.

Phi thuyền Dragon v2. Ảnh : slashgear.com

Elon Musk, người sáng lập SpaceX cho biết, “đây thật sự là một bước nhảy vọt về công nghệ”. Hiện tại, chi phí để đưa các phi hành gia ra ngoài vũ trự là 70 triệu USD/ người sử dụng tàu Soyuz của Nga. Tuy nhiên SpaceX sẽ cạnh tranh với người Nga và với nhiều công ty khác như Boeing, Blue Origin, Sierra Nevada để hướng tới thương mại hóa việc đưa con người lên không gian trong 2 – 3 năm tới.

Hình ảnh phóng tàu vũ trụ Soyuz của Nga. Ảnh : mrwallpaper.com

Trước khi có Dragon V2, SpaceX đã chế tạo ra phi thuyền Dragon, là phi thuyền tư nhân đầu tiên đưa hàng hóa lên trạm không gian ISS và quay trở về trái đất (2012). Dragon thay thế cho dạng phi thuyền vận chuyển Cygnus, chỉ dùng được một lần và bốc cháy khi trở về quỹ đạo.

Dragon V2 cải tiến từ Dragon và có thể chở lên tới 7 phi hành gia. Musk nhấn mạnh hai điểm ưu việt của Dragon V2: chiếc phi thuyền này có thể tự tiếp cận trạm không gian ISS mà không cần nhờ cánh tay robot của trạm hỗ trợ. Phi thuyền còn có thể tự hạ cánh theo kiểu máy bay trực thăng, thay vì phải sử dụng dù và lợi dụng mặt nước biển để giảm tốc. Điều này khiến cho Dragon V2 có thể hạ cánh tại bất cứ đâu, nhanh chóng được sử dụng lại, hạ đáng kể giá thành cho việc di chuyển lên vũ trụ.

Khoang của Dragon 2 chứa được 7 phi hành gia. Ảnh : theaviationist.com

Kể từ khi chương trình tàu không gian của NASA phải đóng cửa (2011) do các tai nạn của tàu không gian, NASA đã hợp tác với nhiều công ty như SpaceX, Boeing, Blue Origin, SpaceX nhằm phát triển thế hệ tàu không gian mới rẻ hơn và tiện lợi hơn. Với những bước nhảy vọt về công nghệ như DragonX, chúng ta có thể tin rằng tương lai khi con người đi vào không gian như đi taxi không còn xa nữa.

NASA còn cho biết họ đang xây dựng những tàu không gian có thể đưa con người vào sao Hỏa trong những năm 2030.

[Startup] 10 câu nói nổi tiếng của CEO VNG – Lê Hồng Minh

le-hong-minhTừng là một game thủ hàng đầu Việt Nam, ông Lê Hồng Minh từng dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự World Cyber Game tại Hàn Quốc năm 2002. Chỉ 2 năm sau, ông lập nên VNG với tham vọng khai thác mảnh đất màu mỡ game online tại Việt Nam. Ngay lập tức, VNG đã tăng trưởng đột phá và nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường game online Việt Nam.

Dưới đây là 10 câu nói nổi tiếng của ông Lê Hồng Minh vừa thể hiện được xuất phát điểm, tầm nhìn, hướng đi trên con đường xây dựng VNG.

1. Tôi sinh năm 1977 và trò chơi điện tử đã bắt đầu thâm nhập vào Việt Nam từ năm 1992 khi tôi 15 tuổi. Phải nói là tôi thích game đến “nghiện”. Và lý do thực sự tôi thành lập nên VNG từ năm 2004 chỉ đơn giản là bản thân tôi muốn có một công ty game. Đó chính là lý do cốt lõi để có được VNG ngày nay.Anh Lê Hồng Minh chia sẻ về lý do khởi nghiệp của mình với Tech In Asia. (2013)

2. Không có chuyện VNG là công ty của Trung Quốc.Phản hồi thẳng thắn của anh Lê Hồng Minh trước tin đồn công ty Tencent của Trung Quốc hiện đang nắm đến 70% cổ phần của VNG. (2013)

3. Bao nhiêu nhận xét, góp ý hay “mắng mỏ” của khách hàng đang được chúng ta đưa vào kế hoạch phát triển và vận hành sản phẩm? – Trích trong tâm thư của Lê Hồng Minh gửi toàn thể nhân viên vào ngày cuối năm 2013 khi nhận xét về chất lượng dịch vụ của VNG lúc đó. (2013)

4. Chất lượng [dịch vụ] khách hàng của VNG hiện chỉ ở mức trung bình. Lý do bởi VNG “già, béo, xấu”, quá nhiều sản phẩm và quy trình – do áp lực về tăng trưởng và tài chính dẫn tới việc tập trung vào các chỉ số này và bỏ quên, coi nhẹ yếu tố “khách hàng” – do các hệ thống quản lý của VNG chưa đủ nhấn mạnh tầm quan trọng của “khách hàng”, do các “sếp” của VNG (trong đó có Minh) chưa đủ tập trung và quyết liệt cho yếu tố “khách hàng” trong việc điều hành, và còn nhiều lý do khác nữa – Trích trong tâm thư của Lê Hồng Minh gửi toàn thể nhân viên vào ngày cuối năm 2013 khi nhận xét về chất lượng dịch vụ của VNG lúc đó. (2013)

5. VNG chọn cho mình khẩu hiệu “Đối mặt với thách thức” bởi ngoài đặc thù của ngành còn liên quan đến quan điểm cá nhân. Cũng như những người thích chơi game đối kháng, họ chơi vì thích tính đối kháng của game, còn chúng tôi kinh doanh ngành này vì chúng tôi thích đối mặt với thách thức. – Trích bài trả lời phỏng vấn với báo Doanh nhân Sài Gòn. (2012)

627797

6. Mấu chốt là phải luôn đặt nhân tài ở vị trí trung tâm và nhiệm vụ quan trọng nhất chính là công tác nhân sự – phải thu hút, nuôi dưỡng và giữ chân người tài. –  Trích bài phỏng vấn anh Lê Hồng Minh của Thebusiness.vn. (2014)

7. Hàm lượng công nghệ càng cao thì dòng đời của sản phẩm càng ngắn, họ sẽ kinh doanh trong tâm trạng không biết vài năm nữa, số phận sản phẩm của mình sẽ như thế nào. Và sẽ đến lúc, máy chụp hình phổ thông có thể sẽ biến mất do điện thoại di động đã tích hợp chức năng chụp hình ngày một tốt hơn. –  Trích bài trả lời phỏng vấn với báo Doanh nhân Sài Gòn. (2012)

8. Đừng nhìn nhà mạng mất bao nhiêu tiền vì OTT. Một hướng mở đã được đặt ra là các nhà mạng và OTT cùng hợp tác với nhau để cả hai cùng có lợi và người dùng cũng có lợi. – Anh Lê Hồng Minh thẳng thắn phát biểu trước hội nghị “Ngày Internet Việt Nam”, tổ chức ngày 4/12, với đông đảo lãnh các doanh nghiệp công nghệ thông tin, viễn thông và đại diện bộ chủ quản Thông tin và Truyền thông. (2013)

9. Đối với một công ty công nghệ, bạn chẳng bao giờ có được một đáp án rõ ràng bởi mọi thứ thay đổi quá nhanh. Bạn chỉ có thể có những hướng đi và nhất định phải bám lấy nó mà đi. Trên đường đi bạn sẽ gặp rất nhiều câu hỏi, thách thức và cần nhiều sự thử nghiệm. Điều duy nhất bạn có thể làm được đó là cố gắng hết sức mình. –  Anh Lê Hồng Minh chia sẻ về lý do khởi nghiệp của mình với Tech In Asia. (2013)

10. Muốn thành công, làm việc nhiều hay rất nhiều cũng chưa đủ, mà chúng ta phải thực sự đào rất sâu những gì mình đang làm. Chịu khó học hay làm những điều tưởng chừng như đơn giản nhất, nhàm chán nhất. Nếu chúng ta tiếp tục làm theo cảm hứng, theo suy nghĩ chủ quan cá nhân, theo những nhận biết hời hợt hay mơ mộng thì khả năng tồn tại và thành công là rất ít. – Trích trong thư của CEO Lê Hồng Minh gửi toàn thể nhân viên cuối năm 2012. (2012)

(Biên tập bởi Sơn Trần)

[Technology] Nest Labs, con át chủ bài của Google ở thị trường nhà thông minh

Khởi sự vào năm 2010, Nest Labs là một startup chuyên sản xuất các thiết bị gia dụng thông minh có kết nối Internet, bao gồm bộ điều chỉnh nhiệt có khả năng tự học hỏi thói quen của người dùng Nest Learning Thermostats, và thiết bị cảnh báo khói và khí CO Nest Protect. Bốn năm sau đó, vào đầu năm 2014, Google đã quyết định chi ra 3.2 tỷ USD để thâu tóm Nest. Tính về giá trị, đây là thương vụ lớn thứ hai trong lịch sử của gã khổng lồ công nghệ, chỉ đứng sau con số 12.5 tỷ USD mà hãng đã bỏ ra cho Motorola. Vậy đâu là cơ sở để Google quyết định chi ra số tiền khổng lồ đó?

Nest Labs với tham vọng thống trị thị trường nhà thông minh của mình. Ảnh : amazonsupply.com

Từ startup trong garage mang hình bóng của Apple

Giống như rất nhiều startup khác tại Palo Alto, California, Nest Labs được hình thành ngay trong một garage nhỏ được thiết kế theo phong cách craftsman đặc trưng của người Mỹ, nhưng sự khác biệt của Nest lại tới từ hai nhà đồng sáng lập Tony Fadell và Matt Rogers – hai cựu nhân viên của Apple. Fadell từng đứng đầu nhóm phát triển thiết bị nghe nhạc của Apple, được biết đến rộng rãi với vai trò “cha đẻ của iPod”, trong khi Rogers bắt đầu sự nghiệp tại đây năm 2004 như một kỹ sư thực tập. Chính những năm tháng làm việc tại Apple đó đã để lại dấu ấn rõ nét trong cách mà cả hai tạo đã nên Nest Labs.

Sản phẩm của Nest chịu ảnh hưởng lớn từ phong cách thiết kế đến triết lý làm sản phẩm của Apple. Giống như những gì Apple đã làm với điện thoại di động và thiết bị nghe nhạc cá nhân, Nest không phải là công ty tiên phong giới thiệu bộ điều chỉnh nhiệt, nhưng họ đã đưa sản phẩm này lên một tầm cao mới thông qua những cải tiến đột phát. Trước khi Nest Labs ra đời, hàng năm ở Mỹ đã có 10 triệu bộ điều chỉnh nhiệt được bán ra. Theo thông tin từ cục điều tra dân số Mỹ năm 2012, nước Mỹ hiện có 130 triệu hộ, một thị trường đã đủ lớn và hấp dẫn để Nest đầu tư và tái phát minh lại bộ điều chỉnh nhiệt cho các hộ gia đình.

Thật vậy, trả lời phỏng vấn tờ Entrepreneur, Rogers cho biết: “Câu hỏi đầu tiên của chúng tôi là, bỏ qua tất cả các sản phẩm từng xuất hiện trên thị trường, sản phẩm của chúng ta sẽ phải đột phá như thế nào?” Cả hai đã dành ra sáu tháng để mua và lắp đặt các thiết bị của đối thủ trong ngành, nghiên cứu những kênh bán hàng và mô hình kinh doanh mới. Kinh nghiệm làm việc tại Apple với 18 lần điều chỉnh iPod, 5 lần cải tiến iPhone và thiết kế lên iPad đời đầu đã giúp 2 nhà đồng sáng lập Nest Labs rất nhiều trong việc tạo nên một sản phẩm đột phá trong lĩnh vực nhà thông minh.

Tính đến tháng 1 năm 2014, Nest Labs đang bán ra từ 40 đến 50 nghìn sản phẩm hàng tháng, đứng đầu danh sách bán chạy nhất ở trong phân mục Building Supplies của Amazon.com, vượt qua cả các sản phẩm phổ thông khác như bộ điều khiển đóng mở cửa gara. Bỏ xa các đối thủ khác, Nest đã xây dựng được một nền tảng vững chắc trước cả khi thị trường nhà ở với các thiết bị được kết nối Internet (connected home) định hình hoàn chỉnh. Nest Learning Thermostats còn được kỳ vọng là người thay đổi cuộc chơi trong thị trường còn đầy tiềm năng này, giống như những gì iTunes đã làm được với thị trường âm nhạc thế giới. Với khả năng kết nối Wifi và đóng vai trò như bộ não của căn nhà thông minh, tiềm năng của Nest còn vượt xa hơn việc là một thiết bị điều chỉnh nhiệt độ đơn thuần.

Điều chỉnh Nest Thermostat thông qua smartphone. Ảnh : greenenergycs.net

Tới tham vọng thống lĩnh thị trường nhà ở thông minh của Google

Nhà thông minh (smarthome, connected home) là một thị trường mới mẻ và mang tính cơ bản của một trào lưu lớn khác trên thế giới hiện nay : Internet of Things (IoT). IoT là một khái niệm dùng để chỉ tất cả các vật hay thiết bị được cung cấp các định danh trong hệ thống và có khả năng tự động kết nối, truyền tải dữ liệu thông qua một mạng lưới mà không cần sự tương tác giữa con người với con người, hoặc con người với máy tính. Theo Gartner, trước năm 2020, sẽ có 26 tỷ thiết bị tham gia vào mạng lưới này, và theo báo cáo của Progressive Policy, IoT được dự báo sẽ đóng góp từ 600 tỷ tới 1.3 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ vào năm 2025.

Được biết đến từ lâu như một công ty luôn đi đầu trong việc thúc đẩy sự phát triển của IoT, nhưng những nỗ lực của Google trong việc đưa các thiết bị kết nối Internet vào từng hộ gia đình lại không mấy thành công. Gã khổng lồ công nghệ từng gặp phải sự lạnh nhạt của khách hàng khi ra mắt Google TV do không đáp ứng đúng nhu cầu thị trường, hay những thiết bị như Google Chromecast cũng chỉ đạt được những thành công rất khiêm tốn. Bất chấp việc hỗ trợ đưa nền tảng Android vào các thiết bị gia dụng đang dần mang lại hiệu quả, Google chưa bao giờ là kẻ thống lĩnh thị trường trong mảng này.

Với thương vụ 3.2 tỷ USD để thâu tóm lại Nest Labs, Google kỳ vọng sẽ có một chỗ đứng vững chắc hơn trong ngành. Google hoàn toàn có thể tận dụng sức mạnh và năng lực kỹ thuật của Nest, kết hợp với tiềm lực hùng hậu của mình để phát triển thế hệ tiếp theo của các thiết bị gia dụng kết nối Internet, đẩy nhanh quá trình phổ biến IoT. Giống như những gì đã làm được với các thiết bị điện toán di động khi thâu tóm Android, với Nest, Google sẽ có bước nhảy vọt về khả năng cạnh tranh, trở thành người đi đầu nắm giữ nhiều lợi thế trong thị trường IoT, giúp công ty chiếm được thị phần lớn hơn trong miếng bánh 600 tỷ USD đầy béo bở.

Tuy vậy, cũng tồn tại không ít lo ngại về thương vụ này, chủ yếu liên quan đến việc xâm phạm quyền riêng tư của người dùng. Hoặc mới gần đây là việc Google phải thu  hồi hàng ngàn thiết bị báo cháy Nest Protect do vấn đề lỗi kỹ thuật. Về vấn đề riêng tư, không ít đối thủ đã lên tiếng cảnh báo các thiết bị như Nest Learning Thermostats hay Nest Protect có khả năng thu thập thông tin về thói quen của người dùng, và Google sẽ có thể sử dụng những thông tin đó để gây ảnh hưởng tới hành vi tiêu dùng, hay thậm chí là điều chỉnh lối sống của người sử dụng.  Tuy vẫn còn quá sớm để dự báo về tương lai phát triển của Nest Labs dưới sự quản lý của Google, nhưng những cảnh báo này không phải là không có cơ sở, đặc biệt là trong bối cảnh những lo ngại dâng cao về việc những công ty như Google đã và đang nắm giữ quá nhiều thông tin cá nhân của người dùng.

[Infographic] Thung lũng Silicon: Nơi khởi đầu những giấc mơ Mỹ

Được coi là thánh địa Mecca của giới công nghệ thế giới, thung lũng Silicon không chỉ là biểu tượng của sức mạnh và sự sáng tạo trong công nghệ mà còn là nơi bắt đầu cho những giấc mơ và khát vọng thay đổi thế giới.

Ngày nay, giấc mơ này không còn chỉ là của riêng giới công nghệ ở Mỹ, mà thung lũng Silicon đã lan truyền cảm hứng cho cộng đồng khởi nghiệp khắp thế giới về tinh thần sáng tạo, không có gì là không thể và khát khao làm chủ tương lai.

Techinasia xin giới thiệu một infographic sơ lược về thung lũng Silicon, nhằm giúp các bạn có thêm kiến thức và cái nhìn xuyên suốt về lịch sử hình thành và phát triển của “thánh địa” này.

SV info

(*) Edwin Black, who’s groundbreaking work, “IBM and the Holocaust: The Strategic Alliance Between Nazi Germany and America’s Most Powerful Corporation” (Crown Books, 2001, and Three Rivers Press, 2002)

Learn more

(Biên tập bởi Son Tran)

[Discovery] Đã có thể chuyển dữ liệu bằng công nghệ teleport trong phòng thí nghiệm

Các nhà khoa học nghiên cứu công nghệ nano tại đại học TU Delft, Hà Lan mới đây đã tuyên bố thành công bước đầu trong việc chuyển dữ liệu trong phòng thí nghiệm bằng công nghệ teleport. Bằng cách khai thác một hiện tượng lượng tử gọi là particle entanglement (rối hạt), nhóm nghiên cứu cho biết họ đã có thể chuyển dữ liệu trong khoảng cách 10m mà không cần bất kỳ kết nối nào.

Giáo sư Ronald Hanson, người đứng đầu dự án nghiên cứu cho biết “rối hạt là một hệ quả thú vị nhất của các định luật cơ học lượng tử. Khi hai hạt trở nên bị “rối”, chúng mất đi tính chất riêng của mình và trở nên giống nhau như một, ngay cả khi khoảng cách giữa hai hạt là rất lớn”.

Simulated view of teleporting qubits between diamonds (Image: Hanson lab at TU Delft)

Khi một electron quay quanh hạt nhân, chính electron đó cũng quay quanh trục của mình (giống như Trái Đất quay quanh trục của mình). Khi 2 electron bị rối, tức là chúng tương tác với nhau và sau đó bị tách ra, thì chúng sẽ quay theo chiều giống hệt nhau. Về cơ bản, một electron sẽ là hình ảnh phản chiếu của electron còn lại.

Nếu một trong số hai electron đó bị làm thay đổi chiều quay bằng một phương pháp nào đó, lập tức electron còn lại cũng sẽ đổi chiều quay tương tự. Khoảng cách giữa hai electron trong thử nghiệm của nhóm nghiên cứu là 3m, tuy nhiên về mặt lý thuyết khoảng cách này có thể tăng lên tới hàng trăm năm ánh sáng.

The experimental setup (Photo: Hanson lab at TU Delft)

Trong thử nghiệm của mình, các nhà khoa học đã di chuyển thông tin trong một bit lượng tử (qubit – tương tự một bit tiêu chuẩn trong máy tính) sang một bit lượng tử khác, sử dụng một chip máy tính thiết kế đặc biệt. Mỗi con chip này sử dụng một viên kim cương tổng hợp để chứa các electron rối và một số nguyên tử nitơ.

Giáo sư Hanson giải thích thêm “những con chip này sử dụng kim cương làm trung tâm vì đây là môi trường tốt nhất để giữ chân các electron tự do khi một nguyên tử nitơ chiếm vị trí của một trong các nguyên tử carbon. Chúng tôi có thể dễ dàng quan sát và nghiên cứu hoạt động của các electron và cả hạt nhân nguyên tử trong môi trường này. Đồng thời có thể điều khiển chiều quay của các electron và đọc dữ liệu”.

Các electron sau khi tách ra, sẽ trở thành các cặp electron rối và được chuyển đến một con chip khác. Sau đó, với mỗi dữ liệu được mã hóa vào một con chip, các cặp electron rối sẽ phản chiếu chính xác và chuyển dữ liệu đến con chip còn lại một cách hoàn nguyên vẹn mà không cần bất kỳ kết nối nào.

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=KUkX6L08NEA]

Có thể chuyển dữ liệu bằng công nghệ teleport trong phòng thí nghiệm.

Với kết quả này, các nhà khoa học hy vọng sẽ tạo nên một mạng lưới lượng tử để liên lạc cũng như kết nối internet giữa các máy tính lượng tử. Điều này sẽ giúp truyền dữ liệu với tốc độ cực cao và đảm bảo an toàn, việc lấy trộm dữ liệu là hoàn toàn không thể xảy ra. Trong dự án tiếp theo, nhóm nghiên cứu sẽ thử nghiệm với khoảng cách lớn hơn, có thể lên đến 1.300m với các chip lượng tử đặt trong tòa nhà khác nhau của trường đại học TU Delft.

Và trong tương lai, có thể chúng ta sẽ chế tạo được những cỗ máy có khả năng di chuyển cả vật chất. Biến công nghệ teleport trong các bộ phim khoa học viễn tưởng trở thành sự thật.

Tham khảo: Gizmag

[Discovery] Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Con người có kích thước cơ thể khác nhau là điều mà ai cũng biết, tuy nhiên không phải ai cũng biết rằng kích thước bộ não của chúng ta là không giống nhau. Trên thực tế thì não của đàn ông lớn hơn của phụ nữ. Bộ não trung bình của con người nặng khoảng 1,2kg, trong đó bộ não của đàn ông nặng hơn khoảng 100g so với phụ nữ.

Điều này dẫn chúng ta đến một câu hỏi lâu đời: kích thước bộ não lớn hơn có đồng nghĩa với việc thông minh hơn hay không? Có thể nhiều người sẽ đánh giá kích thước bộ não là quan trọng, vì chúng ta vẫn thường so sánh với tổ tiên là loài động vật linh trưởng rằng chúng ta tiến hóa hơn và có bộ não lớn hơn. Tuy nhiên, nếu kích thước thực sự quan trọng thì con người chúng ta cũng không thông minh hơn một con hà mã với trọng lượng bộ não khoảng 1,1kg, và nếu so sánh với một con cá voi có bộ não nặng khoảng 7,7kg thì con người đúng là một loài sinh vật ngớ ngẩn.

Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Kích thước não bộ không quyết định trí thông minh, vậy cái gì quyết định và kích thước bộ não có ảnh hưởng gì đến chức năng của con người hay không, cũng như tại sao chúng ta có kích thước bộ não khác nhau? Chúng ta sẽ dần tìm hiểu những điều thú vị này, trước tiên chúng ta sẽ trả lời câu hỏi: tại sao bộ não con người có kích thước khác nhau?

Điều gì quyết định kích thước bộ não?

Kích thước bộ não được xác định một phần do yếu tố di truyền. Trong một nghiên cứu đối với các cặp sinh đôi (những người có gen gần giống nhau), các nhà khoa học phát hiện kích thước não bộ của các cặp sinh đôi này là hoàn toàn giống nhau. Bên cạnh đó có một số gen ảnh hưởng đến kích thước của não bộ. Mặc dù chúng ta vẫn chưa hiểu hết về chức năng và sự ảnh hưởng của các gen trong não bộ, tuy nhiên với một số kiến thức hiện tại các nhà thần kinh học đã làm sáng tỏ một vài bí ẩn.

Các nhà nghiên cứu tại đại học Harvard đã cô lập được một trong những gen quyết định kích thước của não bộ bằng cách thí nghiệm trên những con chuột. Khi những con chuột thí nghiệm được tiêm tăng cường một loại gen có tên là beta-catenin, bộ não của chúng tăng gấp đôi về kích thước, đồng thời cho thấy hoạt động ở vỏ não cũng tăng lên.

Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Vỏ não là khu vực kiểm soát hoạt động của trí thông minh và ngôn ngữ, là sự khác biệt lớn nhất giữa bộ não con người so với các loài vật. Cũng có nghĩa là vỏ não càng phát triển thì trí thông minh càng cao. Tuy nhiên bạn đừng nghĩ đến việc tiêm beta-catenin vào não mình để tăng trí thông minh, vì nhiều con chuột trong dự án thử nghiệm trên đã chết sau khi kích thước não của chúng tăng lên quá lớn.

Bên cạnh gen beta-catenin, các nhà khoa học cũng tìm thấy một gen khác có ảnh hưởng đến kích thước của não bộ, đó là ASPM. Loại gen này là nguyên nhân gây ra căn bệnh microcephaly (bệnh đầu nhỏ), khiến đứa trẻ sinh ra với đầu và bộ não có kích thước nhỏ hơn bình thường. Nếu như việc tăng beta-catenin có thể khiến não bộ phát triển thì ASPM lại ngăn chặn sự hình thành các tế bào não và khiến bộ não nhỏ hơn.

Trong khi yếu tố di truyền và các loại gen trên có ảnh hưởng rất lớn đến kích thước bộ não, tuy nhiên đây không phải yếu tố ảnh hưởng duy nhất. Yếu tố môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của não bộ. Trong năm năm đầu tiên của đời người, não bộ tăng gấp 4 lần kích thước và đạt khoảng 95% kích thước của một bộ não trưởng thành. Tuy nhiên theo nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, một số khu vực của bộ não vẫn tiếp tục phát triển sau tuổi vị thành niên.

Vậy một bộ não lớn có những đặc điểm gì khác so với một bộ não bình thường? Và tại sao một nhà bác học thiên tài như Albert Einstein lại có một bộ não nhỏ hơn so với bình thường?

Kích thước não và trí thông minh

Để đánh giá trí thông minh của các loài vật, các nhà nhân chủng học đã dựa trên một đơn vị đo lường được gọi là thương số encephalization, được tính bằng tỷ lệ giữa kích thước hộp sọ và kích thước cơ thể. Vậy chúng ta hãy quay lại với ví dụ con người và cá voi ở trên, bộ não của một con cá voi là lớn hơn con người, tuy nhiên nếu so thương số encephalization thì cá voi lại kém hơn rất nhiều so với con người, do kích thước của chúng quá lớn. Do đó, nếu xét trên cùng một kích thước cơ thể, ví dụ như chỉ xét trên loài người nói chung, chúng ta sẽ thấy kích thước bộ não có thể tạo ra sự khác biệt.

Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Vậy hãy quay lại với câu hỏi: kích thước bộ não có ảnh hưởng đến trí thông minh hay không?

Trước đây, đã có nhiều nghiên cứu trên đối tượng trẻ em mắc chứng bệnh tự kỷ và chậm phát triển có bộ não nhỏ hơn 3-4% so với một bộ não bình thường. Do đó nhiều nhà khoa học cho rằng kích thước bộ não có ảnh hưởng đến khả năng nhận thức của con người. Tuy nhiên một nghiên cứu khác cho thấy bộ não co lại theo tuổi tác, mặc dù chức năng nhận thức không hề thay đổi.

Để giải quyết vấn đề tương quan giữa kích thước và trí thông minh, đã có rất nhiều cuộc thử nghiệm được tiến hành. Trong đó, có một cuộc thử nghiệm của nhà tâm lý học Michael McDaniel vào năm 2005, sử dụng các bài kiểm tra IQ tiêu chuẩn và so sánh các hình ảnh não bộ của những người tham dự. Kết quả cho thấy những người có kích thước não lớn hơn thì thông minh hơn.

Vậy nếu rút ra kết luận từ những thử nghiệm nói trên, chúng ta sẽ thấy tất cả đàn ông đều thông minh hơn phụ nữ vì bộ não đàn ông lớn hơn. Tuy nhiên điều này nghe có vẻ không ổn, vì trên thực tế có rất nhiều những người phụ nữ tài giỏi khiến đàn ông nể phục.

Kết quả của một cuộc nghiên cứu do giáo sư Richard Haier và các đồng nghiệp tại đại học California đã giúp giải thích thỏa đáng những vướng mắc trên. Ông đã sử dụng kỹ thuật hình ảnh cộng hưởng từ để đo lượng chất xám trong não của 47 người trưởng thành. Ngoài ra, tất cả các đối tượng này cũng làm những bài kiểm tra IQ tiêu chuẩn.

Nhóm nghiên cứu chia não thành nhiều phần và chụp ảnh lượng chất xám ở mỗi phần. Chất xám là một mạng lưới khuếch tán của các vùng não liên quan tới xử lý thông tin. Nó là vùng mô màu xám, có rất nhiều thân tế bào thần kinh, các đuôi gai phân nhánh và tế bào đậm. Trong não, chất xám tạo thành vỏ não và lớp ngoài của tiểu não. Trong dây cột sống, chất xám nằm ở phần giữa và có chất trắng bao bọc.

Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Nhóm nghiên cứu phát hiện trong 24 vùng khác nhau, chất xám ở người có điểm IQ cao tồn tại ở mức cao hơn so với người có điểm thấp hơn. Nhiều vùng nói trên, nằm khắp não, liên quan tới trí nhớ, khả năng tập trung và ngôn ngữ.

Haier tin rằng các khía cạnh khác biệt của trí thông minh có thể phụ thuộc vào lượng chất xám trong những vùng não khác nhau này. Lượng chất xám có thể giải thích tại sao một người rất giỏi toán lại không giỏi chính tả trong khi người khác với chỉ số IQ tương tự lại có khả năng ngược lại.

Điều này cũng lý giải tại sao bộ não của nhà bác học Einstein không có kích thước tổng thể lớn hơn so với bộ não bình thường, nhưng lại có khả năng thiên phú về khoa học. Đó là do phần thùy đỉnh của bộ não phát triển hơn bình thường, nó quyết định khả năng tính toán, hình dung không gian và vật thể 3 chiều.

Kích thước tổng thể không quan trọng, kích thước từng vùng mới là yếu tố quyết định

Vậy chúng ta đã biết kích thước tổng thể của bộ não không quyết định trí thông minh của một người, tuy nhiên kích thước của các vùng khác nhau trên bộ não sẽ quyết định khả năng vượt trội của người đó trong các lĩnh vực khác nhau. Nó không chỉ ảnh hưởng đến chỉ số IQ mà còn ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp xã hội và chỉ số EQ.

Khám phá mối liên hệ giữa kích thước bộ não và trí thông minh của con người

Các nhà khoa học đã tìm thấy sự liên hệ giữa số lượng bạn bè của con người và kích thước khu vực não bộ trên mắt. Báo cáo đăng trên chuyên san Proceedings of the Royal Society B đã lần đầu tiên chứng tỏ rằng các kỹ năng xã hội được quyết định bởi kích thước não người. “Chúng tôi phát hiện những cá nhân có nhiều bạn hoàn thành các nhiệm vụ về tâm lý tốt hơn, cũng như có khối lượng dây thần kinh nhiều hơn hẳn ở khu vực não bộ trên mắt”, Giáo sư Robin Dunbar, trưởng nhóm nghiên cứu nói.

Theo Giáo sư Dunbar, não bộ của người, đặc biệt là phần thùy trước, đã phình to đáng kể trong hơn nửa triệu năm qua. Tất nhiên thời gian dành cho các hoạt động giao tế xã hội, địa lý, tính cách và giới tính đều ảnh hưởng đến quan hệ bạn bè của con người, nhưng theo chuyên gia Dunbar, một số yếu tố như giới tính cũng tương quan với các kỹ năng về tâm lý.

Tham khảo: HowStuffWork