[Startup] Crowdfunding khó phát triển trong xã hội thiếu niềm tin như Việt Nam


crowdfunding (1)

Crowdfunding: Mô hình xây dựng trên niềm tin

Chắc không cần phải nhắc lại về khái niệm crowdfunding, một mô hình kêu gọi vốn từ cộng đồng. Trong một bài viết gần đây, chúng tôi có đưa tin về một dự án gọi vốn thành công là Long Thần Tướng và mới đây là dự án game thuần Việt Racing tank 2. Đối với Long Thần Tướng, ba điểm mà bài viết cho là lý do giúp việc gọi vốn thành công, bao gồm:

  • Kể được một câu chuyện hay.
  • Hứa hẹn cộng đồng đầu tư về một thành công bằng cách: cập nhập về quá trình thực hiện dự án của mình.
  • Sử dụng mạng xã hội khá tốt cho quá trình huy động vốn.

    Vậy có thể nói, công thức thành công của việc gọi vốn này là: kể một câu chuyện hay, thuyết phục mọi người tin vào câu chuyện sẽ kết thúc có hậu và nhân rộng niềm tin này để những người khác thấy mà tin.

Crowfunding bao gồm cả quyên góp và tài trợ nghĩa là không cần hoàn trả, cho vay một khoản tiền, đầu tư để đổi lấy cổ phần, lợi nhuận hay doanh thu mang về. Cả ba yếu tố này đều có được khi người ta tin vào tương lại dự án gọi vốn. Vì thế, cốt lõi của crowdfunding là: Niềm tin được xã hội hoá.

Crowdfunding xây dựng cho chúng ta một cơ cấu mà chúng ta tin tưởng bỏ tiền vào và chúng ta có thể chia sẻ việc đầu tư này cùng với những người có cùng niềm tin như mình, rằng dự án sẽ thành công.

Mô hình crowdfunding đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam là Ig9.Kể từ tháng 3/2013, đến nay, Việt Nam vẫn là trang crowdfunding duy nhất tại Việt Nam. Và sự thật đi kèm là Ig9 đã không thể gây tiếng vang dù chiếm giữ một vị trí vàng – vị trí người dẫn đầu thị trường. Cho tới thời điểm này, mọi hoạt động của Ig9 dường như đã tắt ngúm trên trang nhà.

Có thể quan sát thấy, các dự án chạy trên Ig9 hay những trang crowdfunding khác của nước ngoài như Kickstarter hay Indiegogo đa phần là đến từ các startup. Thế nên, suy cho cùng, nhà đầu tư nhỏ lẻ (mà thường là đầu tư cá nhân) trên các trang này cũng có thể gọi là những nhà đầu tư mạo hiểm với quy mô nhỏ. Vấn đề nằm ở chỗ khi đầu tư mạo hiểm, đa phần họ sẽ không cầm nắm được sản phẩm “cứng” và ngay lập tức nhưng phải chờ đợi đến nhiều tháng sau. Đó là lý do chúng ta gọi các nhà đầu tư này là mạo hiểm.

Và cho đến trước lúc cầm nắm được lợi nhuận trong tay hay để nhìn thấy đứa con mà họ đầu tư lớn lên từng ngày như thế nào, thì rõ ràng, họ không còn cách nào khác là đầu tư và tin tưởngvào nhóm startup. Niềm tin chính là yếu tố quyết định sự thành công của mô hình gọi vốn crowdfunding. Sẽ chẳng ai bỏ vốn vào startup nếu không có niềm tin và mô hình crowdfunding không có lý do gì để tồn tại.

Việt Nam: một xã hội của khủng hoảng niềm tin

Đây là thời kỳ khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng ở Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên mà tôi nói rằng trong xã hội Việt Nam ngày nay người không còn tin nhau đâu. Có thể thấy rõ tình trạng mất lòng tin này diễn ra trong xã hội, trong gia đình và nơi bản thân mỗi người dân Việt với nhiều cấp độ.

Nhìn vào hai ngành liên quan trực tiếp đến tâm hồn và thể xác con người là ngành giáo dục và ngành y, các ngành nghề được nhiều người xưa nay kính trọng và đặt nhiều tin tưởng, thì giờ đây lại gây mất niềm tin nghiêm trọng trong lòng người dân. Gửi con nhỏ đi học nhà trẻ thì lo sợ bảo mẫu đánh đập; gửi con lớn đi học thì sợ không học thêm giáo viên đì.

Người phương tây có câu: No news is good news (không có tin tức mới thì đó là một tin tốt lành). Câu này quả là đúng trong trường hợp của Việt Nam. Ngày nào lên các trang báo, bạn đều có thể thấy các tin tức cướp, hiếp, giết và hàng loạt các vụ scandal của các kiểu “sao”. Các tin tức ấy cho bạn biết nhiều hơn về thực trạng xã hội nhưng cũng đồng thời khiến bạn mất lòng tin vào con người, vào xã hội.

Đánh mất lòng tin còn thể hiện sâu sắc và khó tìm ra hướng đi hơn khi đặt vào bối cảnh xung đột giữa các thế hệ. Thế hệ đi trước nổi giận với thế hệ đi sau khi cho rằng giới trẻ đang tàn phá các giá trị đạo đức, văn hoá cha ông để lại. Trong khi thế hệ đi sau, mà giờ đây đang chịu ảnh hưởng rất lớn của văn hoá phương Tây, thì cho rằng người lớn cổ lổ sĩ và hạn chế sức sáng tạo cũng như tự do của họ. Khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng xa hơn đến mức khó lòng hàn gắn được. Họ mất niềm tin vào nhau. Họ không còn tin rằng họ có khả năng cùng sống và cùng giải quyết vấn đề với nhau.

Không phải bi quan nhưng là một sự thật cần được nhìn nhận: Việt Nam là xã hội của mất niềm tin. Và khi mất niềm tin, chúng ta nghi ngờ và sợ hãi đủ mọi thứ. Xã hội sẽ không được gắn kết và dẫn đến mất bền vững.

Trong bối cảnh mất niềm tin nghiêm trọng đó, crowdfunding Việt Nam rõ ràng giống như một hạt lúa được gieo trên một mảnh đất khô cằn. Và mảnh đất đó đang cần được tưới nước cũng như niềm tin cần phải được lập lại. Đó là thử thách dành cho các startup.

Bạn có tin tưởng bỏ tiền cho một dự án Crowfunding?

Crowdfunding believe 720 copyNghe có vẻ như niềm tin đang xuống cấp nghiêm trọng ở xã hội Việt Nam và từ nền tảng sâu xa đó mà mọi hoạt động của mô hình crowdfunding đầu tiên tại Việt Nam đang dậm chân tại chỗ. Tuy nhiên, dậm chân tại chỗ không có nghĩa là đã chết. Tôi không AQ đâu. Ig9 cho hay, họ sắp tung ra phiên bản 2.0 với những kinh nghiệm quý báu về người dùng mà họ có được trong phiên bản 1.0. Một điểm để ta có thể quan sát để đặt vấn đề nữa là: hãy nhìn vào hai dự án Long Thần Tướng và Racing Tank 2. Bộ máy crowdfunding có thể khó khăn đến mức bị kéo về con số không nhưng không có nghĩa là chúng ta không khởi động lại được.

Một điểm rất lạ của việc gọi vốn trong dự án Long Thần Tướng là họ không dùng một trang gọi vốn trung lập như một vài cái tên đã nêu trên. Họ tự gọi vốn trên trang nhà và thu về 300 triệu cho dự án. Họ ghi một điểm ấn tượng trong việc gầy dựng niềm tin nơi cộng đồng.

Thiên hạ thường nói một cách triết lý về niềm tin rằng: chúng ta cần những thử thách để biết như thế nào là tin. Bạn là startup ư? Đây chính là thời điểm thử thách cho bạn. Hãy làm cho cộng đồng tin tưởng vào mình và lấy đó làm động lức vươn đến thành công. Bạn là nhà đầu tư theo mô hình crowdfunding ư? Hay bạn có một khoản tiền mà chưa biết phải sinh lợi ra sao? Thay vì nghi ngờ, hãy tìm hiểu thật kỹ lưỡng về startup và hãy đầu tư. Hãy thử bắt đầu bằng một khoản tiền nhỏ sau đó bạn có thể tăng dần khoản tiền đầu tư. Nhưng trên hết, hãy bắt đầu thử. Đầu tư là chấp nhận rủi ro.

Biên tập bởi Sơn Trần

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s